Ontwikkeling markt voor persoonlijke dienstverlening biedt kansen.

Ontwikkeling markt voor persoonlijke dienstverlening biedt kansen.

De Sociaal Economische Raad (SER) voerde een verkenning uit naar de groeiende markt voor persoon­lijke dienstverlening. De markt biedt kansen voor het creëren van nieuwe werkgelegenheid en het benutten van tot nu toe ongebruikt arbeidspotentieel. Tegelijkertijd zijn er risico’s ten aanzien van de kwaliteit van de werkgelegenheid. De SER onderzocht in deze verkenning hoe in Finland, Zweden en Frankrijk fiscale prikkels worden ingezet om het aantrekkelijker te maken om taken in en rond huis uit te besteden. Ook zijn denkrichtingen uitgewerkt hoe deze markt in Nederland kan worden ontwikkeld, zoals het verminderen van de kosten voor de werkgever en het verbeteren van de sociale zekerheidspositie van werknemer door bijvoorbeeld invoering van een fiscale aftrek.

De markt voor persoonlijke dienstverlening omvat een breed scala aan activiteiten, variërend van de ondersteuning van de zorg voor chronisch zieken, ouderen en kwetsbaren tot het aanbieden van allerlei diensten zoals schoonmaken, boodschappen doen, strijken en tuinonderhoud. Kenmerkend is dat al die activiteiten veelal in en rondom het huis plaatsvinden, dat de werkgever een particulier huishouden is en dat het vooral vrouwen zijn die het werk verrichten.

De verkenning onderzoekt manieren om de markt voor persoonlijke dienstverlening op een evenwichtige wijze te ontwikkelen, met oog voor de belangen van de vragers en de aanbieders. Door de coronacrisis zijn aanbieders van deze diensten hard geraakt.

Kansen
De markt voor persoonlijke dienstverlening biedt kansen voor het creëren van nieuwe werkgelegenheid, voor het verhogen van de arbeidsparticipatie van met name vrouwen en voor het inschakelen van nog onbenut arbeidspotentieel. Ook zou een goede beschikbaarheid van persoonlijke dienstverlening kunnen bijdragen aan het vergemakkelijken van het combineren van rollen en taken en het verbeteren van de werk-privébalans en het bevorderen van gendergelijkheid. Door verschillende demografische en maatschappelijke trends (onder andere vergrijzing, toenemende participatie van vrouwen, verandering in familiestructuren) neemt de vraag naar persoonlijke dienstverlening verder toe. Daarbij komt dat de technologische en economische ontwikkelingen de mogelijkheden creëren voor verdere ontwikkeling van die markt.

Risico’s 
De markt voor persoonlijke dienstverlening kent momenteel tekortkomingen en be­lemmeringen. Zo zijn er risico’s ten aanzien van de kwaliteit van de werkgelegenheid en kunnen sociale verschillen (tussen bijvoorbeeld laag- en hoogopgeleiden) worden versterkt.
Die tekortkomingen worden in deze tijd van corona zichtbaar. Een deel van de dienstverleners verliest hun baan zonder in aanmerking te komen voor een sociaal vangnet. Anderen riskeren hun eigen gezondheid of die van anderen door te blijven werken, ondanks ziekteverschijnselen. Tegelijkertijd zien we bij huishoudens en bij kwetsbare ouderen of chronisch zieken een grote behoefte aan ondersteuning, emotionele steun en aandacht.

Voorbeelden in het buitenland
Met deze verkenning laat de SER zien hoe in andere landen deze markt in de afgelopen jaren is ontwikkeld en wat wij hiervan kunnen leren. Twee zaken vallen daarbij op. In verschillende landen is in de afgelopen jaren een breed pakket aan overheidsmaatregelen ingezet voor de ontwikkeling van deze markt. Het beleid richt zich aan de ene kant op verlaging van de kosten (aanpakken van de dubbele wig), en aan de andere kant op het verbeteren van de kwaliteit van de banen (opbouw van sociale zekerheid). Positieve resultaten worden in die landen geboekt; een groot aantal duurzame banen wordt gecreëerd en de werk-privébalans verbeterd.

Denkrichtingen
Op basis van de verkenning beveelt de SER aan om de volgende denkrichtingen voor de ontwikkeling van de markt voor persoonlijke dienstverlening nader uit te werken:

– Verminderen van de kosten voor opdrachtgever/werkgever en verbeteren van de sociale zekerheidspositie van werkenden door bijvoorbeeld invoering van een fiscale aftrek;

– Verbeteren van de sociale zekerheid door bijvoorbeeld aanpassing van de personenkring werknemersverzekeringen;

– Verbeteren kwaliteit en transparantie van de markt. Daarbij zijn belangrijke doelen de professionalisering van het werk, ontwikkeling van mensen en bevorderen van innovatie en technologische vernieuwingen. De SER verzoekt het kabinet om de geschetste denkrichtingen nader uit te werken en onder andere te betrekken bij een mogelijke nadere (scenario)verkenning van het